KHÁI QUÁT CHUNG VỀ XÃ QUỲNH NHAI

 1- Vị trí địa lý

1.1 Trước tháng 07 năm 2025 địa danh Quỳnh Nhai gắn với huyện Quỳnh Nhai thuộc tỉnh Sơn la:  "Huyện Quỳnh Nhai nằm ở khu vực Tây Bắc của tỉnh Sơn La. Tọa độ địa lý từ 210⁰33'42"đến 200⁰ 01'45 vĩ độ Bắc và 103⁰029'40” đến 103⁰029'40"độ kinh Đông, cách trung tâm thành phố Sơn La 62 km về phía Tây Bắc. Tổng diện tích tự nhiên 105.600 ha. Phía Bắc giáp huyện Sìn Hồ, huyện Tân Uyên (tỉnh Lai Châu), phía Tây giáp huyện Tuần Giáo (tỉnh Điện Biên), phía Đông giáp huyện Than Uyên (tỉnh Lai Châu), phía Nam giáp huyện Thuận Châu và Mường La. Trước năm 1908, vùng đất này thuộc châu Quỳnh Nhai, phủ Điện Biên, tỉnh Hưng Hóa. Từ năm 1948-1953, Quỳnh Nhai thuộc Liên khu Việt Bắc; từ năm 1953-1955, thuộc khu Tây Bắc; từ năm 1955-1962, thuộc khu tự trị Thái Mèo; từ năm 1962-1975, thuộc khu Tây Bắc. Sau khi khu giải thể, Quỳnh Nhai là huyện thuộc tỉnh Sơn La. Với truyền thống anh dũng, kiên cường trong chiến đấu, cần cù sáng tạo trong xây dựng quê hương. Trải qua các thời kỳ cách mạng hào hùng của dân tộc, cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và nhân dân các dân tộc trong huyện đã lập lên những chiến công oanh liệt và có bước trưởng thành vượt bậc về mọi mặt, đạt được những thành tích xuất sắc, góp phần tô thắm trang sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam.

Quỳnh Nhai là huyện vùng cao tỉnh Sơn La, chiếm lấy một vùng đất riêng trong thung lũng rộng lớn được bao bọc bởi lòng hồ sông Đà và những dãy núi cao sừng sững, những cụm rừng xanh rì ngút ngàn. Độ cao trung bình so với mặt nước biển là 800m - 900m, cao nhất là đỉnh Khâu Pùm 1.823m.       

Huyện có 11 đơn vị hành chính cấp xã, 103 bản, xóm (trong đó: xã khu vực I: 07 xã, chiếm 63,63%; xã khu vực III (xã ĐBKK): 04 xã, chiếm 36,36%); với 14,600 hộ, 67,159 nhân khẩu, có 07 dân tộc anh em cùng sinh sống; dân tộc thiểu số chiếm trên 96% (trong đó: dân tộc Thái chiếm 80,22%, dân tộc Mông chiếm 4,0%, dân tộc Dao chiếm 1,78%, dân tộc La Ha chiếm 3,18%, dân tộc Kháng chiếm 6,04%, dân tộc Kinh 4,6%, dân tộc khác chiếm 0,18%)"

1.2. Kể từ ngày 01/07/2025, thực hiện nghị quyết số 1681/NQ-UBTVQH15 ngày 16/06/2025 của Ủy ban thường vụ Quốc hội: Xã Quỳnh Nhai được thành lập trực thuộc tỉnh Sơn La trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của thị trấn Mường Giàng cùng các xã Chiềng Bằng, Chiềng Khoang, Chiềng Ơn

Trung tâm xã Quỳnh Nhai cách trung tỉnh Sơn La khoảng 60 km về phía Đông Nam, xã có tổng diện tích đất tự nhiên là 244,31 km², địa giới hành chính giáp ranh với các xã như sau:

+ Phía Bắc giáp xã Mường Giôn, tỉnh Sơn La.

 + Phía Đông giáp xã Mường Giôn, Chiềng Lao, tỉnh Sơn La;

+ Phía Tây giáp xã Bình Thuận, tỉnh Sơn La; xã Quài Tở, tỉnh Điện Biên

+ Phía Tây Bắc giáp xã Pú Nhung, tỉnh Điện Biên;

+ Phía Nam giáp xã Mường Sại, Thuân Châu, Chiềng La, tỉnh Sơn La;

- Toàn xã có 41 bản, tiểu khu, với 6.659 hộ và dân số 30.206 nhân khẩu, với 05 dân tộc chủ yếu cùng chung sống gồm Thái, Kinh, Kháng, La Ha, Mông và một số ít dân tộc khác (trong đó dân tộc Thái chiếm  80,79%; Kinh chiếm 7,36%; Kháng chiếm 6,05%; La Ha chiếm 2,71%; Dân tộc Mông chiếm 2,67%; còn lại là các dân tộc khác 0,42%).

Toàn cảnh trung tâm Quỳnh Nhai

2. Địa hình

Địa hình Quỳnh Nhai chia thành những vùng đất có đặc trưng sinh thái khác nhau bị chia cắt nhiều, diện tích đất có độ cao 16⁰ chiếm 89,2%. Địa hình trùng điệp với nhiều dãy núi cao và mặt hồ chạy dài theo hướng Bắc - Nam, tạo cho Quỳnh Nhai một cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ.

Từ Thành phố Sơn La đến trung tâm xã Quỳnh Nhai 62km đi theo đường Quốc lộ 6B. Từ Hà Nội đến xã Quỳnh Nhai 380 km đi theo đường Quốc lộ 6 và Quốc lộ 6B. 

Phía Tây Bắc trung tâm xã Quỳnh Nhai

3. Khí hậu, thuỷ văn

Có hai tiểu vùng khác nhau, tiểu vùng cao mang đặc trưng khí hậu á nhiệt đới, thời tiết mát và thường có sương muối vào tháng giêng, tháng hai; tiểu vùng thấp (các xã dọc sông Đà) mang khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, mưa nhiều.

Nhiệt độ trung bình hằng năm khoảng 22^0c. Thường nóng nhiều vào các tháng 5, 6, 7 và lạnh nhiều vào các tháng 12 và tháng 1 năm sau. Thường nắng nhiều vào các tháng 4, 5, 6. Thường mưa nhiều vào các tháng 6, 7, 8. Lượng mưa trung bình hàng năm 1.419 mm.

Các hiện tượng thời tiết đặc biệt, đặc trưng ở địa phương: Mùa khô kéo dài từ tháng 10 năm trước đến tháng 3 năm sau, chịu ảnh hưởng của gió tây khô nóng; tuy ít chịu ảnh hưởng của bão nhưng do địa hình phức tạp nên các tiểu vùng không khí khác nhau nên một số nơi thường xuất hiện gió lốc gây thiệt hại cho sản xuất và đời sống. Đồng thời, do địa hình đồi núi dốc nên khi mưa thường bị xói mòn rửa trôi, sạt lở đất, lũ ống, lũ quét.

Nguồn nước tự nhiên cho sản xuất và đời sống: Nguồn nước chủ yếu từ hệ thống sông Đà và suối nhỏ trên địa bàn.

4. Diện tích, dân số: Tổng diện tích tự nhiên xã Quỳnh Nhai là 244,31 km². Dân số là 30.206 người (năm 2025).

5. Lịch sử

Quỳnh Nhai được biết đến là địa bàn có con người cư trú sớm, thời Hùng Vương thuộc bộ Tân Hưng, thời Lý thuộc lộ Đà Giang, thời Trần thuộc châu Ninh Viễn, thời Lê thuộc trấn Gia Hưng, khoảng giữa thể kỷ XV, châu Quỳnh Nhai thuộc phủ An Tây, đến triều Nguyễn thuộc tỉnh Hưng Hóa.

Sau cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ngày 29 - 4 - 1955, Trung ương Đảng thành lập Khu Tự trị Thái - Mèo (không có cấp tỉnh), Quỳnh Nhai là một châu trực thuộc Khu. Trải qua quá trình phát triển đến năm 1962, Khu tự trị Thái – Mèo được đổi tên thành khu tự trị Tây Bắc, lập lại 3 tỉnh trực thuộc khu là Sơn La, Nghĩa Lộ và Lai Châu, Quỳnh Nhai là một châu thuộc tỉnh Sơn La.

Từ năm 2006 đến năm 2010, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về khởi công công trình nhà máy thủy điện Sơn La - nhà máy thủy điện có công suất lớn nhất Đông Nam Á, Quỳnh Nhai là một trong 3 huyện của tỉnh Sơn La phải di chuyển dân ra khỏi vùng hồ thủy điện. Huyện đã xây dựng 10 khu tái định cư với 84 điểm TĐC tập trung nông thôn và xen ghép, 12 điểm TĐC đô thị cho các hộ tái định cư. Năm 2009, Quỳnh Nhai chuyển khu trung tâm huyện lỵ từ xã Mường Chiên đến Phiêng Lanh xã Mường Giàng trên trục đấu nối quốc lộ 279 với tỉnh lộ 107 (Sơn La) nay là quốc lộ 6B, cách huyện lỵ cũ khoảng 30 km về phía hạ lưu sông Đà, cách thành phố Sơn La 62 km về hướng Bắc. Đồng thời, huyện cũng di chuyển 9 xã, 99 bản và 8.435 hộ dân, gần 40.000 nhân khẩu đến địa điểm mới.

Từ năm 2025 đến nay thực hiện sắp xếp tinh gọn bộ máy chính quyền địa phương từ 03 cấp về 02 cấp: Xã Quỳnh Nhai được thành lập trực thuộc tỉnh Sơn La trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của thị trấn Mường Giàng cùng các xã Chiềng Bằng, Chiềng Khoang, Chiềng Ơn

6. Công trình văn hóa tín ngưỡng: Có Đền thờ Linh Sơn - Thủy từ và Nàng Han; vì dòng điện ngày mai của Tổ quốc Quỳnh Nhai phải di chuyển dân tái định cư thủy điện Sơn La. Đầu năm 2012 để bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa tâm linh có từ lâu đời của nhân dân các dân tộc, đáp ứng nguyện vọng của đông đảo nhân dân trên địa bàn, huyện đã phục dựng lại Đền cách trung tâm xã khoảng 02km góp phần làm phong phú kho tàng văn hóa phi vật thể của các dân tộc Việt Nam. Đền thờ được khánh thành vào ngày 15/5/2012.

Đền Linh Sơn - Thủy Từ

Đền Nàng Han

7. Kết quả nổi bật trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh

Năm 2025, mặc dù còn nhiều khó khăn, thách thức, song dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ xã, sự điều hành quyết liệt của chính quyền và sự đồng thuận, nỗ lực của Nhân dân các dân tộc, xã Quỳnh Nhai đã đạt được nhiều kết quả toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế – xã hội, quốc phòng – an ninh, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị đạt kiết quả tốt: (1) Kinh tế tiếp tục tăng trưởng tích cực, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo đúng định hướng; thu ngân sách trên địa bàn đạt 8,4 tỷ đồng, vượt 564,32% so với dự toán giao. (2) Lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản tiếp tục phát triển ổn định, hiệu quả; sản lượng lương thực đạt 5.415 tấn; duy trì khoảng 2.800 lồng nuôi cá; cây ăn quả và cây cà phê được chăm sóc, phát triển ổn định. (3) Hoạt động du lịch tiếp tục khởi sắc, gắn với khai thác hiệu quả tiềm năng vùng lòng hồ thủy điện Sơn La; tổng lượt khách du lịch đạt 225,5 nghìn lượt, doanh thu ước đạt 102 tỷ đồng. (4) Chương trình xây dựng nông thôn mới được tập trung chỉ đạo, triển khai đồng bộ; công tác thu hút đầu tư, nhất là trong lĩnh vực năng lượng xanh, năng lượng tái tạo, được quan tâm thúc đẩy. (5) Văn hóa các dân tộc được bảo tồn và phát huy; phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa được triển khai hiệu quả, tỷ lệ gia đình đạt chuẩn văn hóa đạt 88,5%. (6) Chất lượng giáo dục và đào tạo có chuyển biến tích cực, 100% trường học đạt chuẩn quốc gia mức độ 1 trở lên, trong đó 06 trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 2. (7) Các chính sách an sinh xã hội được triển khai kịp thời, hiệu quả; tỷ lệ hộ nghèo toàn xã giảm còn 1,25%. (8) Công tác cải cách hành chính, chuyển đổi số được đẩy mạnh và đạt nhiều kết quả nổi bật; tỷ lệ số hóa hồ sơ trong tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính đạt mức cao. (9) Quốc phòng được củng cố, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững ổn định; triển khai thực hiện hiệu quả Đề án số 06 của Chính phủ; phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc được đẩy mạnh, lan tỏa sâu rộng. (10) Công tác xây dựng Đảng và củng cố hệ thống chính trị được tăng cường toàn diện, tạo niềm tin và khí thế mới trong Nhân dân các dân tộc xã Quỳnh Nhai. Với kết quả đạt được, Đảng bộ xã và UBND xã Quỳnh Nhai được Tỉnh ủy và UBND tỉnh đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm 2025.

Nuôi cá lồng trên lòng hồ sông Đà

Tập trung đẩy mạnh đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng du lịch theo hướng nâng cao chất lượng và đa dạng hóa các loại hình du lịch, khai thác có hiệu quả tiềm năng du lịch vùng lòng hồ thủy điện Sơn La. 

Du lịch lòng hồ sông Đà

Vịnh Bình Yên

Bến thuyền đầu cầu Pá Uôn

Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia. Tập trung triển khai công tác xây dựng nông thôn mới trên toàn xã, hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới nâng cao

Tiếp tục bảo tồn, phát huy lễ hội truyền thống, các làn điệu dân ca, dân vũ, nghề truyền thống, xây dựng câu lạc bộ dân ca, dân vũ nhằm khẳng định những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, bảo tồn và phá huy bản sắc văn hóa dân tộc, đáp ứng phát triển du lịch bền vững. Đẩy mạnh thực hiện phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", năm 2025 tỷ lệ bản, tiểu khu đạt chuẩn văn hóa 53,6%; Tỷ lệ đạt tiêu chuẩn gia đình văn hóa 88,5%.

Tái hiện Nghi lễ Kin Pang Then của dân tộc Thái

Tái hiện Nghi lễ buộc chỉ cổ tay dân tộc Thái

Tái hiện Lễ hội rượu cần dân tộc Kháng

Chất lượng giáo dục và đào tạo có những chuyển biến tích cực, các cơ sở giáo dục đã đẩy mạnh phong trào đổi mới sáng tạo trong dạy và học. Toàn huyện có 11/11 xã đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học mức độ 3; 06/11 xã đạt chuẩn phổ cập giáo dục trung học cơ sở mức độ 2, 05/11 xã đạt chuẩn phổ cập giáo dục trung học cơ sở mức độ 3; 11/11 xã duy trì đạt chuẩn phổ cập giáo dục, xóa mù chữ mức độ 2.

Tỷ lệ hộ nghèo năm 2025 của xã giảm còn 1,25%; công tác khám, chữa bệnh, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho nhân dân được thực hiện có hiệu quả.

Trung tâm phục vụ hành chính công đẩy mạnh cải cách hành chính

Trao giấy chứng nhận kết hôn cho công dân

Quốc phòng được đảm bảo, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững; duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu; công tác tuyển quân đảm bảo 100% kế hoạch giao. Tăng cường nắm tình hình địa bàn, thực hiện có hiệu quả phong trào toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc; công tác phòng chống tội phạm, bảo đảm an ninh trật tự xã hội và tổ chức điều tra, xác minh, giải quyết các hành vi vi phạm pháp luật xảy ra trên địa bàn tiếp tục được thực hiện tốt góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn xã.